İstinaf, ilk derece mahkemesi kararının hem maddi olay hem de hukuki değerlendirme yönünden bir üst mahkemece yeniden incelenmesidir. Vergi mahkemesi kararlarına karşı istinaf mercii, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesidir.
Süre ve merci
“İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir.” (İYUK m.45/1)
Süre kararın tebliğini izleyen gün başlar. Kararın e-tebligat veya UYAP üzerinden tebliğ edildiği durumlarda tebliğ tarihinin doğru belirlenmesi önemlidir.
Hangi kararlar istinafa açık değildir?
- Parasal sınırın altındaki kararlar: m.45/1’in ikinci cümlesine göre konusu kanunda belirtilen tutarı geçmeyen vergi davaları hakkındaki kararlar kesindir (kesin kararlar ve parasal sınır).
- İlk incelemede verilen bazı kararlar: İYUK m.15/4’e göre idari yargı içindeki görev ve yetki ret kararları, gerçek hasma tebliğ ve dilekçe ret kararları kanun yoluna götürülemez (ilk inceleme).
- İvedi yargılama usulüne tabi davalar: m.45/8’e göre bu davalarda istinafa başvurulamaz.
Başvuru usulü
m.45/2’ye göre istinaf, temyizin şekil ve usullerine tabidir. Yani İYUK m.48’deki kurallar istinaf için de uygulanır:
- Dilekçe İYUK m.3’teki esaslara göre düzenlenmelidir; eksiklikler on beş gün içinde tamamlatılır.
- Dilekçe kararı veren mahkemeye veya İYUK m.4’te sayılan yerlere verilebilir.
- Harç ve giderlerin eksik ödenmesi hâlinde yedi günlük süre verilir; tamamlanmazsa başvuru yapılmamış sayılır.
- Karşı taraf otuz gün içinde cevap verebilir ve cevap dilekçesiyle istinafa katılabilir.
Kanun ayrıca dilekçedeki hitap ve isteğe bağlı kalınmaksızın, istinafa konu kararlara karşı yapılan başvuruların bölge idare mahkemesine gönderileceğini belirtir. Yani dilekçede yanlışlıkla “temyiz” yazılması başvuruyu geçersiz kılmaz. Dilekçenin içeriği için istinaf dilekçesi.
İstinaf kararın uygulanmasını durdurur mu?
İYUK m.52’ye göre istinaf yoluna başvurulması kararın yürütülmesini durdurmaz. Bölge idare mahkemesi teminat karşılığında yürütmenin durdurulmasına karar verebilir. Davanın reddine ilişkin kararlara karşı istinafta, dava konusu işlem hakkında yürütmenin durdurulması kararı İYUK m.27’deki şartlara bağlıdır.
Vergi davalarında pratik sonuç şudur: Davası reddedilen mükellef istinafa başvursa bile, idare karara göre 2 nolu ihbarname düzenleyip tahsilata geçebilir. Bunu önlemek için istinaf aşamasında yürütmenin durdurulması istenmelidir (2 nolu ihbarname, yürütmenin durdurulması).
Bölge idare mahkemesinin incelemesi
Bölge idare mahkemesi kararı hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunu reddeder; hukuka aykırı bulursa kararı kaldırarak işin esası hakkında yeniden karar verir. Yalnızca kanunda sayılı hâllerde dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderir (bölge idare mahkemesinin kararları). İstinaf başvurusuna konu kararı veren veya karara katılan hâkim, istinaf incelemesinde görev alamaz (m.45/7).
İstinaftan sonra
m.45/6’ya göre bölge idare mahkemelerinin m.46’ya göre temyize açık olmayan kararları kesindir ve ilk derece mahkemesine gönderilerek yedi gün içinde tebliğe çıkarılır. Temyize açık kararlar için Danıştay’a temyiz. Genel çerçeve için kanun yolları rehberi.
