Süre hesabında yapılan hataların önemli bir kısmı, sürenin başladığı günün yanlış belirlenmesinden kaynaklanır. İdari yargıda bu konuda açık bir kural vardır: Süre, olayın gerçekleştiği gün değil, onu izleyen gün başlar.
Genel kural
“Süreler, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar.” (İYUK m.8/1)
İhbarname 3 Mart’ta tebliğ edildiyse 3 Mart sayılmaz; otuz günlük süre 4 Mart’ta başlar ve 2 Nisan günü sona erer.
Vergi uyuşmazlıklarına özgü başlangıç anları
İYUK m.7/2-b, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlerden doğan uyuşmazlıklarda süreyi şu tarihleri izleyen günden başlatır:
| Durum | Sürenin başladığı olay | Örnek |
|---|---|---|
| Tahakkuku tahsile bağlı vergiler | Tahsilatın yapılması | Bazı harçlar ve tahsil sırasında tahakkuk eden yükümlülükler |
| Tebliğ yapılan hâller veya tebliğ yerine geçen işlemler | Tebliğ | Vergi/ceza ihbarnamesi, ret yazısı |
| Tevkif yoluyla alınan vergiler | İstihkak sahibine ödeme | Kira veya serbest meslek ödemesinden yapılan stopaj |
| Tescile bağlı vergiler | Tescil | Tapuda tescil sırasında alınan harçlar |
Tevkif yoluyla alınan vergilerde kim, ne zaman dava açar?
VUK m.378, tevkif yoluyla alınan vergilerde dava açılabilmesi için istihkak sahibine ödemenin yapılmış ve verginin kesilmiş olmasını şart koşar. Vergiyi kesen ile yükünü taşıyan farklı kişiler olabilir. Kesintinin yapıldığı ödeme tarihini izleyen gün süre başlar. Kesintiyi yapan, beyan ederken itirazını ihtirazi kayıtla saklı tutmuşsa, beyanname üzerine yapılan tahakkuka dava açabilir (ihtirazi kayıtla beyan).
Beyannameye dayanan tahakkuklar
Elektronik ortamda verilen bir beyanname üzerine tahakkuk fişi aynı anda oluşur ve beyannameyi veren tarafından alınır. Bu nedenle ihtirazi kayıtlı beyanlarda süre, uygulamada beyannamenin verildiği ve tahakkukun oluştuğu tarihi izleyen günden başlatılır.
Yayın ve ilan
Resmî Gazete’de yayımlanan düzenleyici işlemlerde süre, ilan tarihini izleyen günden başlar (İYUK m.7/4). Adresi bilinmeyenlere ilanen tebliğ yapılan hâllerde ise VUK’un ilanla tebliğe ilişkin özel hükümleri devreye girer (ilanen tebliğde dava süresi).
Tebliğ edilmeyen işlemler
Haciz gibi bazı işlemler mükellefe ayrıca tebliğ edilmeyebilir. Bu durumda uygulamada sürenin, ilgilinin işlemi öğrendiği tarihten itibaren hesaplandığı görülür. Öğrenme tarihinin ispatı önemlidir; banka yazısı, e-Devlet kaydı veya idareden alınan bir belge bu tarihi gösterebilir (hacze karşı dava).
Süre gün olarak nasıl sayılır?
- Başlangıç günü birinci gün olarak sayılır.
- Hafta sonları ve resmî tatiller sayıma dahildir (İYUK m.8/2).
- Son gün tatile rastlarsa süre ilk iş gününün bitimine uzar.
- Son gün adli tatile rastlarsa süre, ara vermenin bitimini izleyen tarihten itibaren yedi gün uzar (İYUK m.8/3).
Kurgusal örnek
Bir serbest meslek erbabının müşterisi, 15 Ocak’ta yaptığı ödemeden stopaj kesiyor. Stopajın hiç yapılmaması gerektiğini düşünen müşteri, kesintiyi ihtirazi kayıtla beyan ediyor. Muhtasar beyanname 26 Şubat’ta veriliyor ve tahakkuk aynı gün oluşuyor. Dava süresi 27 Şubat’ta başlar ve otuzuncu gün sona erer. Süre ve uyuşmazlığın genel çerçevesi için dava açma süresi rehberi yazısına bakabilirsiniz.
