2025 yılı itibarıyla, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerle birlikte bunların zam ve cezalarının toplam tutarı 388.000 TL’yi aşan vergi davalarında, taraflardan biri (davacı veya davalı idare) talep ederse duruşma yapılabilir. (İYUK 17.Madde) Ancak bu talebin dava dosyası tamamlanmadan önce yapılması gerekir. Başka bir deyişle, duruşma talebi, dava dilekçesi, cevap ya da savunma süreçlerinde iletilmelidir. Ayrıca, dava dosyasının tamamlanmasından önce, vergi mahkemesine verilecek bir dilekçe ile de bu talepte bulunulabilir.
İhbarnamelerde, dava konusu edilen vergi ve ceza tutarlarının toplamı, ödeme emrinde ise dava konusu edilen toplam tutar dikkate alınarak, 2025 yılı için belirlenen 388.000 TL’lik sınırın aşılıp aşılmadığı kontrol edilir. Bu sınırın aşılması durumunda duruşma yapılması zorunlu hale gelir. Başka bir ifadeyle, dava konusu edilen toplam tutar, duruşmanın zorunlu olup olmadığını belirler. Ayrıca, tarafların talebi üzerine duruşma yapılmasını gerektiren vergi davaları için belirlenen parasal sınır her yıl yeniden güncellenir. Öte yandan, konusu para olmayan ya da parasal bir değerle ölçülemeyen vergi davalarında (örneğin, mükellefiyet işlemleri veya özel esaslara tabi mükellefler listesine alınma işlemleri ile ilgili davalar), usulüne uygun şekilde talep edilmesi halinde duruşma yapılması zorunludur.
Haciz veya ihtiyati haciz işlemlerine karşı açılan davalarda, duruşma yapılmasının zorunlu olup olmadığı, hacze konu olan vergi borcunun tutarına bağlı olarak belirlenir. Başka bir deyişle, haciz ya da ihtiyati haciz işlemine neden olan vergi borcunun miktarı, duruşmanın zorunlu olup olmayacağını belirler. Bunun yanı sıra, söz konusu davaların tek hâkim tarafından mı yoksa bir heyet tarafından mı karara bağlanacağı da bu borç tutarına göre karar verilir.
Vergi davalarında, dava konusu edilen toplam tutar 2025 yılı için belirlenen 388.000 TL veya bu tutarın altında ise, tarafların duruşma talep etmesi durumunda, duruşma yapılıp yapılmayacağına vergi mahkemesi karar verir. Bu durumda mahkeme, duruşma yapmadan karar verebileceği gibi, duruşma düzenleyerek de kararını açıklayabilir.
Taraflar duruşma talebinde bulunmasa bile, vergi mahkemesi re’sen duruşma yapılmasına karar verebilir. Dava dosyası tamamlandıktan sonra, dosyada eksik bulunan hususlar ara kararlarla giderildikten sonra, dava duruşma gündemine alınır. Vergi mahkemesi tarafından düzenlenen duruşma davetiyeleri, duruşma tarihinden en az otuz gün önce taraflara iletilir. Davetiyede belirtilen gün ve saatte, duruşma için belirlenen salonda hazır bulunabilirsiniz.
Duruşmalar genellikle açık şekilde yapılır. Ancak, genel ahlak veya kamu güvenliğinin gerektirdiği durumlarda, mahkemenin kararıyla duruşmanın bir kısmı ya da tamamı gizli olarak gerçekleştirilebilir. Duruşmayı vergi mahkemesi başkanı yönetir ve süreçte davacı ile davalı idarenin temsilcilerine ya da vekillerine ikişer kez söz hakkı tanınır. Eğer taraflardan yalnızca biri duruşmaya katılırsa, sadece katılan tarafın açıklamaları dinlenir. Her iki tarafın da duruşmaya gelmemesi durumunda, mahkeme duruşmayı açmaz ve inceleme dosya üzerinden yapılır.
Duruşmada taraflar avukatlarla temsil ediliyorsa, bu avukatların beyanları dikkate alınır. Ayrıca, Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 378. maddesi gereğince, gerekli görüldüğünde mahkeme, dava konusu edilen tarhiyatın temelini oluşturan incelemeyi yapan denetim elemanlarını ve davacı tarafından duruşmaya getirilen mali müşavir ya da muhasebeciyi dinleyebilir. Eğer davacının mali müşaviri veya muhasebecisi teknik açıklamalarda bulunmak üzere duruşmaya katılmak isterse, duruşma heyeti bu kişilere yalnızca teknik açıklamaları dinlemek amacıyla söz hakkı verir. Aynı şekilde, tarhiyatın dayanağı incelemeyi gerçekleştiren vergi müfettişleri de duruşmaya katılabilir ve bu durumda onların görüşleri de dinlenir.
Duruşmanın tamamlanmasının ardından, vergi mahkemesi tarafından duruşma tutanağı hazırlanır ve duruşmaya katılan hâkimler tarafından imzalanır. Tutanakta, duruşmaya katılan kişilerin bilgileri ile tarafların ileri sürdüğü iddialar ve yaptıkları savunmalar özetlenir. Duruşmanın ardından, vergi mahkemesi en geç on beş gün içinde kararını açıklar. Ancak, duruşma sonrasında mahkeme bir ara karar alırsa, bu kararın uygulanmasının ardından dava dosyası öncelikli olarak incelenir ve karara bağlanır.
Kaynakça:
Çetin, Y. (2022). VERGİ DAVALARI VE VERGİ YARGILAMASI REHBER EL KİTABI. Ankara: Avrupa Birliği.
